LENFÖDEM
Vücudumuzda kan dolaşımı ve lenf dolaşımı olmak üzere iki farklı dolaşım sistemi vardır. Lenf dolaşımının fonksiyonu ,dokular arasında bulunan sıvı ve içeriğinde bulunan çeşitli maddelerin,venöz (toplar) kan dolaşımına ulaştırılmasıdır. Lenf dolaşımı temel olarak lenf damarları ve lenf düğümlerinden oluşmaktadır.
Lenf sisteminin bozulması durumunda vücuttan yeterli ölçüde lenf sıvısı emilmesi olanaksız hale gelir. Lenf sıvızı hücreler arasında birikerek gözle görülür ve hissedilebilir şişkinlik (ödem) oluşturur. Buna LENFÖDEM denir.
Lenfödemin oluşması, doğuştan (konjenital) veya ameliyat sonrası, meme kanseri cerrahisi sonrası, radyoterapi, enfeksiyon veya yaralanma gibi faktörlerden kaynaklanan ikincil nedenlere bağlı olabilir.
Lenfödem kronik bir rahatsızlıktır.
DOĞUŞTAN LENFÖDEM HASTASI MEME KANSERİNE BAĞLI LENFÖDEM HASTASILENFÖDEM EVRELERİ (Uluslararası Lenfoloji Derneği)
- Evre 0 (Subklinik/Gizli Evre): Lenfatik sistem hasarlıdır ancak gözle görülür şişlik yoktur. Kol veya bacakta gerginlik hissi olabilir.
- Evre I (Geri Dönüşümlü Evre): Şişlik belirginleşmiştir. Uzvu yukarı kaldırmakla (elevasyon) şişlik azalır veya geçer. Ciltte kalıcı değişiklik yoktur, bastırıldığında çukur oluşabilir .
MEME KANSERİ TEDAVİSİ SONRASI KOLDA LENFÖDEM
Evre 0 Evre 1 Evre 2 Evre 3
- Evre II (Geri Dönüşümsüz Evre): Şişlik sürekli hale gelir ve doku sertleşmeye (fibrozis) başlar. Yukarı kaldırmakla şişlik inmez. Ciltte yapısal değişiklikler görülebilir.
- Evre III (Lenfostatik Fil Hastalığı): Şişlik çok şiddetlidir. Cilt çok sertleşir, kalınlaşır, siğil benzeri yapılar oluşabilir.
BACAKLARDA LENFÖDEM
Evre 0 Evre 1 Evre 2 Evre 3
LENFÖDEM TEDAVİSİ
Kompleks Dekonjestif Tedavi (KDT), lenfödem tedavisinde kullanılan bir uygulamadır. Bu yöntem çerçevesinde yapılan uygulamalarda;
· Şişliğin azaltılması
· Değişikliğe uğramış ve sertleşmiş bölgenin yeniden yapılandırılması
· Kas aktivitesinin arttırılması
· Lenf dolaşımının hızlandırılmasını sağlamaktır.
Bu Kompleks Dekonjestif Tedavi (KDT) yöntemi, bu konuda eğitim almış deneyimli sağlık çalışanları tarafından yapılmalıdır.
KDT 2 aşamalı uygulanmaktadır.
1) Dekonjesyon aşaması (boşaltım aşaması): Tüm vücuda elle uygulana lenf drenajı, bandajlı kompresyon tedavisi ve hastaya özel egzersiz programını içerir.(HASTANEDE)
2) Bakım ve koruma aşaması: Hijyen ve cilt tedavisi, kompresyon çorabıyla terapi ve özel egzersiz programını içerir.( HASTANE SONRASI)
KOMPLEKS DEKONJESTİF TEDAVİ ;BANDAJLAMA BANDAJLAMADA KULLANILAN MALZEMELER
LENFÖDEM HASTALARINA ÖNERİLER
1)Etkilenmiş ya da risk taşıyan bölgedeki cildinizi her gün sabunlu ( tercihen tıbbi sabun) suyla yıkayıp vücut ph değerine uygun (ph 5.5) olan bir nemlendirici ile nemlendiriniz.
2)Lenfödemli bölgeyi yaralanmara karşı koruyunuz.
3)Kolunuzda/bacağınızda ağrı, şişlikte artış, sıcaklık olması durumunda hemen doktorunuza başvurunuz.
4)Günlük işlerinizi yapmanızda sakınca yoktur. Ancak lenfödemli kol ile yapılacak AŞIRI aktivitelerden kaçınınız.
5)Size verdiğimiz nemlendiriciyi hergün kullanın ve gerekli hallerde kullanılacak kremleri herzaman yanınızda bulundurun
LENFÖDEMDE BASI GİYSİSİ KULLANIMI
Bası giysisi bandajlama tedavisi sonrasında şişliğin tekrar oluşmaması için kullanılır. Bazı hastalarda ilk başvuruda erken evre hastalarda bandajlama yapılmadan da verilebilir. Size uygun lenfödem çorabınızı doktorunuz önerecek
Bası giysinizi doktorunuzun önereceği biçimde tercihen gün içinde yatana kadar kullanınız.
Bası giysinizi elde ılık su ve sabun yardımı ile yıkayınız.
Egzersizleri bası giysisiniz üzerinizde iken önerilen şekilde yapınız.
Bası giysinizin yaklaşık 9 ayda bir yenilenmesi gerekir. Bunun için doktorunuza başvurunuz.
TEDAVİ SONRASI BASI GİYSİSİ KULLANIMI
Uzm.Dr Feyza Akan Begoğlu
Fatih Sultan Mehmet Eğitim Araştırma Hastanesi
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Kliniği